Onderwijssysteem van Turkije – school & universiteit

Schoolsysteem

Bij de laatste onderwijshervorming van 1997 werd de wettelijke leerplicht verhoogd van 5 naar 8 jaar. Daarna volgt de overgang naar de vierjarige tweede fase van het secundair onderwijs, waarin alle leerlingen sinds 2004/05 een tweede vreemde taal moeten kiezen. In 2004 spande de AKP-regering zich intensief in om de toegang tot het hoger onderwijs voor afgestudeerden van beroepsscholen te vergemakkelijken. Doel van deze inspanningen was vooral om de afgestudeerden van de İmam-Hatip-scholen de toegang tot niet-theologische studierichtingen te vergemakkelijken. De Imam-Hatip-scholen gelden sinds de onderwijshervorming van 1997 als beroepsscholen van de tweede fase van het secundair onderwijs, waarin voorgangers (imams) en predikers worden opgeleid. In februari 2006 werd dit voornemen van de AKP-regering gestopt door de uitspraak van de eerste bestuursrechtbank. Deze oordeelde dat een diploma van een religieuze Imam-Hatip-school geen recht geeft op een studie aan een universiteit.

In het Turkse schoolwezen bestaan vanwege gebrekkige financiering en het grote aantal leerplichtige kinderen aanzienlijke tekortkomingen. Ca. 25 % van de Turkse bevolking is in de leerplichtige leeftijd. De economische kloof tussen het oosten en het ontwikkelde westen van Turkije heeft ook gevolgen voor het schoolsysteem. Zo bestaat er in het oosten een groot aantal scholen met één klas per leerjaar en meer dan 50 leerlingen per klas. 98,7 % van alle leerplichtige kinderen gaat naar school. In Turkije steeg de gemiddelde schoolduur van 25-plussers van 4,5 jaar in 1990 tot 7,9 jaar in 2015.

De huidige verwachte opleidingsduur bedraagt al 14,6 jaar.

In 2015 kon 95 % van de Turkse bevolking lezen en schrijven.

In de laatste PISA-studies stond Turkije in het onderste derde deel van de deelnemende landen.

In de PISA-ranglijst van 2015 behalen Turkse leerlingen plaats 50 van 72 landen in wiskunde, plaats 53 in natuurwetenschappen en plaats 50 in leesvaardigheid.

De prestaties van Turkse leerlingen lagen daarmee in alle drie categorieën onder het OESO-gemiddelde, maar waren wel vergelijkbaar met andere opkomende landen.

Hogescholen en universiteiten

Hoofdingang van de Universiteit van Istanbul; zij is de oudste (opgericht 1453) en grootste universiteit van Turkije.

Turkije heeft 172 universiteiten, waaronder 69 door de staat erkende particuliere stichtingsuniversiteiten, vier militaire academies en een politieacademie.

Aan de universiteiten van het land studeren 3,6 mln. studenten, en daarmee 33 % van alle schoolverlaters van een jaargang.[51] Zij worden door 111.495 docenten onderwezen en begeleid.

Het hoger onderwijs wordt gecontroleerd door de Turkse Raad voor het Hoger Onderwijs (YÖK), waaronder sinds 6 november 1981 alle hogescholen en universiteiten vallen. In 2007 studeerden 2.294.707 studenten aan staatsuniversiteiten en 124.507 studenten aan particuliere universiteiten. Het percentage afgestudeerden van het hoger onderwijs bedraagt 12,8 procent.[55]

De Raad voor het Hoger Onderwijs coördineert naast de financiën en het personeelsplan ook de leerinhouden, stelt plannen op voor de opening van nieuwe instellingen en regelt de toegang tot het hoger onderwijs. Jaarlijks wordt door het Turkse Centrale Bureau voor Studentenplaatsing, dat onder de YÖK valt, een toelatingsexamen (Öğrenci Seçme Sınavı, ÖSS) afgenomen. Het ÖSS-resultaat is beslissend voor de keuze van de instelling en de studierichting.

De financiering van de staatsuniversiteiten bereikte in 2012 met een aandeel van 1,18 % van het bnp een nieuwe hoogste waarde.

Voor een studie aan de particuliere universiteiten is collegegeld tussen 4.100 en 10.000 euro per jaar vereist. Bij de staatsuniversiteiten ligt het collegegeld tussen 300 en 1000 euro.

Na twee jaar studie wordt de academische graad Önlisans toegekend. Deze geeft het recht om een beroep uit te oefenen. Na vier jaar studie ontvangt de student de graad Lisans, het standaarddiploma. Na verdere studie en het behalen van de Yüksek Lisans is promoveren mogelijk.

De meeste van de 16.328 buitenlandse studenten komen vooral uit de Centraal-Aziatische Turkse staten. Een deel van de studenten ontvangt ter financiering van de studie studieleningen van de Instelling voor Leningen en Tehuizen voor Jongeren in het Hoger Onderwijs (Yurt-Kur). In 2004 waren dat 220.614 studenten; 174.374 studenten hebben een woning in studentenhuizen.

In januari 2008 presenteerde de nieuwe minister-president Erdoğan een initiatief tot opheffing van het hoofddoekverbod aan universiteiten. Op 6 februari 2008 stemde het Turkse parlement met een tweederdemeerderheid in eerste lezing in met de daarvoor noodzakelijke grondwetswijziging. Deze werd op 5 juni 2008 door het Grondwettelijk Hof nietig verklaard. Sinds oktober 2010 mogen studentes volgens een mededeling van de Raad voor het Hoger Onderwijs van Turkije niet meer van de lessen worden uitgesloten bij overtredingen van de kledingvoorschriften.[42]

Een Duits-Turkse Universiteit in Istanbul werd opgericht en startte met ingang van het wintersemester 2013/14 met het onderwijs.